BEELDENDE EN AUDIOVISUELE KUNSTEN

8 UUR/WEEK

In het atelier Beeldende en Audiovisuele Kunst (kortweg BAK) beschouwen we kunst niet zozeer als een product, maar in de eerste plaats als een manier om in de wereld te staan. Hoe kan je je verhouden tot de ons omringende werkelijkheid? Hoe kan je vorm geven aan een betrokkenheid, een kritische positie, een persoonlijke houding? We bewegen ons op verschillende, overlappende terreinen: gaande van het tastbaar materiële tot het filosofische, van het persoonlijke en intieme tot het sociale en maatschappelijke. De spannende actuele kunst speelt zich af in en verhoudt zich tot deze velden en aspecten. In het atelier Beeldende en Audiovisuele Kunst wordt artistiek werk gemaakt en erover gesproken. We bekijken het werk van kunstenaars, filmmakers, lezen teksten van allerlei slag, en bezoeken tentoonstellingen, waarbij zowel actuele kunst als de kunstgeschiedenis een vruchtbare context vormen. We reflecteren in groep, en tegelijk is er veel ruimte voor eenieders individueel artistiek parcours. Kunst als een manier om in de wereld te staan: hoe kunnen we dat in de praktijk brengen en denken? 

BAK 2020-2021

Het atelier zal zich dit schooljaar in een aantal momenten richten op fotografie en film. 

Vandaag de dag zijn we bijna allemaal wel op een of andere manier met fotografie en/of film bezig. Terwijl vroeger daarvoor de technische middelen en de complexiteit een drempel vormden, hebben nu velen via hun smartphone toegang tot een technisch hoogwaardige en makkelijk te bedienen foto- en filmcamera. Meer nog, de alomtegenwoordigheid van de zogezegde sociale media nodigt ons voortdurend uit om onze beelden te posten en te delen. De ‘sociale’ media fluisteren ons in dat ons leven slechts bestaat voor zover we het technisch reproduceren en op het internet aan in principe iedereen laten zien.
En toch is in dit alledaagse het esthetische nooit weg. We liken en becommentariëren foto’s en filmpjes die we mooi, interessant, uitdagend vinden. En wanneer we fotograferen of filmen willen we vaak meer doen dan louter registreren: we hebben ook aandacht voor de manier waarop het medium iets kan tonen. 

Het atelier:
> We willen een stap uit dit alledaagse terugzetten, en in een aantal lessen ons verdiepen in de oorsprong en geschiedenis van de artistieke fotografie & film.  
> Daarnaast komen in een aantal lessen technische aspecten aan bod en de uitbreiding van de digitale mogelijkheden.  
> We koppelen de kunstgeschiedenis aan exposities en de praktijk van actuele kunstenaars.  
> We kijken vanuit de  individuele werken in het atelier naar relaties met de fotografie en de film, zowel vanuit schilderijen en tekeningen als vanuit installatieve werken en gevarieerde media.  
> Uiteindelijk staat de eigen artistieke benadering door elke student centraal.    

In de lessen over fotografie bespreken we onder andere:
De filosoof Walter Benjamin schreef indringend over de allervroegste fotografie en haar maatschappelijke inbedding (Kleine geschiedenis van de fotografie). We bekijken de wederzijdse beïnvloeding van fotografie en schilderkunst in de tweede helft van de 19de eeuw, die cruciaal is voor de ontwikkeling van de moderne schilderkunst. Omgekeerd is de relatie tot de schilderkunst de inzet voor de Amerikaanse artistieke fotografie (Paul Strand, Alfred Stieglitz). De historische avant gardes experimenteerden in de jaren 1910-1940 met fotografie via collage, montage en technische procédés. De opkomst van tijdschriften voor massaconsumptie in de jaren 1920 vormt het maatschappelijke kader voor een generatie vrouwelijke fotografen (Germaine Krull, Lotte Jacobi, Gisèle Freund). Voor Surrealisten was fotografie een belangrijk medium, vaak gepubliceerd in tijdschriften. De artistieke fotografie had vele takken: avant gardes (László Moholy-Nagy, Man ray), Nieuwe Zakelijkheid (Albert Renger-Patzsch, Aenne Mosbacher, August Sander), maatschappijkritische reportage (Walker Evans, Dorothea Lange). André Malraux’s imaginair museum is ondenkbaar zonder fotografie, net zoals Aby Warburgs bijzondere vorm van kunstgeschiedenis. Vele kunstenaars zetten fotografie in om hun werk te documenteren, waardoor deze foto’s vaak zélf een deel van hun artistiek werk worden. In de jaren 1970 en 1980 hanteren kunstenaars zoals Cindy Sherman en Richard Prince fotografie als kritische analyse van de massabeeldcultuur. Voor de Duitse fotograaf Wolfgang Tillmans is het niet een zaak om unieke beelden te maken, maar wordt betekenis gegenereerd in het steeds opnieuw samenbrengen en bewerken van beelden in zijn tentoonstellingen en publicaties. 

 

Wolfgang Tillmans, tentoonstelling in Wiels, Brussel, 2020

In de lessen over artistieke film bespreken we onder andere:
Narratieve film maakt zich los van het louter registreren van de wereld rondom, en is aanvankelijk beïnvloed door het theater. De avant gardes experimenteren met abstracte film en animatie (Hans Richter, Oskar Fishinger). In Walter Ruttmanns stadssymfonie Berlin is de stad zelf het hoofdpersonage. In de Soviet-context wordt er door Kuleshov, Vertov en Eisenstein getheoretiseerd over en geëxperimenteerd met montage. Het is geen toeval dat het Surrealisme, dat zo gefascineerd is door de droom, intrigerende films voortbrengt (Germaine Dulac, Maya Deren). In Amerika bloeit vanaf de jaren 1950 de experimentele film (Kenneth Anger, Ken Jacobs, Marie Menken). Pop Art kunstenaar Andy Warhol was met zijn beruchte films voorloper van de Structuralistische film (Michael Snow, Hollis Frampton). Voor Robert Smithson maakt foto en film integraal deel uit van zijn moeilijk bereikbare Land Art. In de jaren 1970 en 1980 werkte een feministisch georiënteerde generatie (Chantal Akerman, Martha Rosler, Laura Mulvey, Abigail Child). De opkomst van video was ook de opkomst van een kritiek via zijn eigen middelen: videokunst. Experimentele filmmakers zijn niet meer aangewezen op louter pellicule en video, en omarmen digitale mogelijkheden. 

Marie Menken, Go! Go! Go!, 1964

De projecten van 2019-2020 vindt u hier terug.
De projecten van 2018-2019 vindt u hier terug.

Maarten Van Luchene & Jan Op de Beeck

ATELIER

MA      18.00 - 21.30
WOE    18.00 - 21.30