Vrije tijd

Staten van goed

Wie zich verder verdiept in zijn stamboom komt vaak zonder veel problemen ook in de periode vóór 1796 terecht. In deze periode- ook aangeduid als het Ancien Régime- staan andere documenten ter beschikking om de stamboom te vervolledigen. Eén van de interessante bronnen voor deze periode zijn de staten van goed.

Staten van goed zijn documenten die in Oudenaarde door de schepenbank van de oppervoogden werden opgemaakt bij het overlijden van één van de ouders van minderjarige kinderen. Minderjarig betekende toen "minder dan 25 jaar oud". Na dit overlijden werd een gedetailleerde beschrijving opgemaakt van alle bezittingen van het gezin die tijdens het huwelijk werden verworven, zowel roerende als onroerende goederen. Dit overzicht werd aangemaakt om duidelijk de rechten ten aanzien van dit vermogen vast te leggen tussen de erfgenamen. De erfgenamen waren in eerste instantie de overblijvende echtgeno(o)t(e) en de kinderen, maar eventueel ook andere verwanten.

Ook in andere gevallen werd in Oudenaarde een staat van goed voor de schepenbank van de oppervoogden geregistreerd, nl. als niet-poorters erfden of als men op vrijwillige basis tot registratie overging. Dit laatste kwam bijvoorbeeld voor om een verdeling tussen erfgenamen te vergemakkelijken of om "uit de onverdeeldheid te geraken".

De schepenbank der oppervoogden was één van de twee stadsschepenbanken van Oudenaarde (het stadsbestuur). De bevoegdheden van deze schepenbank stemden overeen met deze van de schepenbank van ghedeele in Gent. De oppervoogden zagen toe op de administratie en de rechtsprocedures in verband met de sterfhuizen van overleden poorters (gerechtigde inwoners) van Oudenaarde. Deze poorters woonden zowel binnen de stad Oudenaarde als elders, vooral dan op het omliggende platteland in het gebied tussen Schelde en Leie. Om het nog ingewikkelder te maken behield de schepenbank van Pamele, de zogenaamde "gezworenen" van Pamele, tot 1593 haar eigen rechtsmacht ten aanzien van sterfhuizen van inwoners van Pamele.

De reeks staten van goed van Oudenaarde en Pamele zijn één van de topstukken van het Oudenaardse stadsarchief. De reeks van de schepenbank van de oppervoogden start in 1378 en loopt zonder hiaat door tot 1796. In het totaal omvat deze reeks 153 delen met netversies en 1010 delen met kladversies (de zogenaamde "minuten") (ongeveer 110 meter archief). De staten van goed van Pamele bleven bewaard voor de periode 1352-1593. Zij omvatten 16 delen met nette staten van goed en 56 delen met "minuten" (ongeveer 7 meter archief).

Gedurende vele jaren verrichte Paul Van Butsele monnikenwerk in het Oudenaardse stadsarchief met als doel de staten van goed van Oudenaarde en Pamele voor de periode tot 1595 te ontsluiten voor genealogen en historici door middel van een alfabetische index op familienaam. Het resultaat zijn 35 lijvige boekdelen voor Oudenaarde en 6 extra-lijvige boekdelen voor Pamele. Paul Van Butsele werd voor zijn verdiensten voor de geschiedenis van de stad in 1993 tot ereburger van de stad verheven. Dankzij zijn uitdrukkelijke autorisatie aan de stad Oudenaarde kan op deze website dit levenswerk nu ook voor een digitaal publiek ontsloten worden.

De index voor de periode 1595-1796 werd in 2008 gerealiseerd door Carlos Aelvoet en André Lafort. Het resultaat van hun volgehouden arbeid is vooralsnog enkel in papieren versie in de leeszaal van het archief te consulteren.

Staten van goed geregistreerd door de schepenbank der oppervoogden van Oudenaarde